Zaznacz stronę

Kompetencje przyszłości

Czy jedyną stałą rzeczą jest zmiana? Tak, ale ta, która nas obecnie dotyczy, jest naprawdę wielka.

Kompetencjami przyszłości interesuję się od blisko 10 lat. Prowadzę bloga UmiejetnosciPrzyszlosci.pl, na którym podpowiadam rodzicom, jak rozwijać u dzieci kompetencje XXI wieku: te, w które nie wyposaża nas szkoła.

Okazuje się jednak, że nie tylko dzieci muszą się nauczyć żyć w nowych warunkach. Nas, dorosłych, również dotyka trwająca właśnie zmiana. I dobrze byłoby się jej przyjrzeć z bliska, bo przed większością z nas jeszcze kilkadziesiąt lat pracy. Warto umieć się w tej zmianie odnaleźć.

 

CZWARTA REWOLUCJA PRZEMYSŁOWA RUSZYŁA

 

Być może przyzwyczailiśmy się już do niepewnej, złożonej, nieprzewidywalnej i niejednoznacznej rzeczywistości VUCA, w której żyjemy. Czasem żartuję z uczestnikami szkoleń, że VUCA nadeszła, a my w niej funkcjonujemy. Dopóki o niej się nie dowiedzieliśmy, być może nawet nie zdawaliśmy sobie sprawy, że jest. I że się już do niej trochę dostosowaliśmy. Czyli nie jest źle. Adaptujemy się do warunków, w jakich funkcjonujemy.

Czas, który nadszedł, to już jednak nie tylko zmiana. To rewolucja, nazywana czwartą rewolucją przemysłową. Najpierw nasze życie zmieniły maszyny parowe, potem energia elektryczna i masowa produkcja, w trzeciej rewolucji najważniejszą rolę odegrały komputery i automatyzacja. Teraz zmiany dyktuje internet, a wraz z nim sztuczna inteligencja.

Rewolucja się rozpoczęła. Byłoby lepiej stać się jej beneficjentem, a nie ofiarą.

 

CZYNNIKI, KTÓRE MAJĄ WPŁYW

 

Większość instytutów zajmujących się badaniem trendów jest zgodna. Czy tego chcemy, czy nie, wpływają na nas następujące czynniki:

  1. Automatyzacja i algorytmizacja pracy – boty obsługujące nas w internecie i przez telefon czy algorytmy wyszukiwarek są częścią naszej rzeczywistości.
  2. Globalizacja (współzależność i różnorodność) – jesteśmy zależni od gospodarek krajów będących daleko od nas, współpracujemy z ludźmi z innych kultur, globalne korporacje mają większy wpływ na rynek i nasze życie, niż nam się wydaje.
  3. Nowe formy komunikacji treści – stały dostęp do informacji oraz ich nadmiar zmieniają sposób, w jaki się komunikujemy i w jaki przyswajamy treści.
  4. Nowe struktury organizacji – turkusowe organizacje, struktury macierzowe czy nowe formy zatrudnienia wymuszają na nas stosowanie nowych metod pracy.
  5. Wydłużony czas życia i pracy – rosnąca liczba seniorów gotowych do pracy oraz wydłużające się życie (w dobrej formie) wpływa na dyskusję o opóźnianiu wieku emerytalnego i tworzy nowe rynki usług dla seniorów.
  6. Bliskie wyczerpania zasoby Ziemi i jej zanieczyszczenie – przewidywany kryzys klimatyczny ma wpływ na zachowanie społeczeństw i biznesu.

 

Pojedynczo analizowane powyższe czynniki mają wpływ na naszą pracę i życie prywatne. Koktajl tych czynników może jednak zaskutkować wstrząsami na rynku pracy, na które warto się przygotować.

Poniżej prezentuję wytyczne i wnioski z raportów Adecco, Institute for The Future University of Phoenix, Światowego Forum Ekonomicznego, McKinsey Global Institute oraz infuture hatalska foresight institute.

 

KOMPETENCJE PRZYSZŁOŚCI

 

Raport Adecco

Z raportu Adecco wynika jasno, że DZIŚ nie jesteśmy przygotowani na czwartą rewolucję cyfrową. Brakuje nam kompetencji, o które powinniśmy jak najszybciej zadbać.

Prowadzę szkolenia z umiejętności miękkich i widzę coraz większe zainteresowanie warsztatami z kreatywności i budowania odporności psychicznej. Szkolą się jednak głównie managerowie, a tych kompetencji brakuje wszystkim pracownikom.

Kluczowe kompetencje miękkie w Europie Wschodniej wg raportu to:

  1. Kreatywność
  2. Przywództwo i zarządzanie kryzysowe
  3. Wytrwałość i odporność
  4. Elastyczne rozwiązywanie problemów
  5. Wzajemne rozumienie kulturowe
  6. Przedsiębiorczość
  7. Umiejętność analizowania danych
  8. Zręczność i szybkie uczenie się

 

Raport Institute for The Future University of Phoenix

Institute for The Future traktuje umiejętności szerzej. Kompetencje przewidziane w 2011 roku, dedykowane na rok 2020 są zaskakująco trafne. Jestem pewna, że w wielu polskich firmach były wymagane wcześniej, a w wielu jeszcze nie są niezbędne u wszystkich pracowników. Lista na 2020 ma jednak punkty wspólne z raportem Adecco z 2018.

  1. Znajdowanie sensu i istotności zjawisk (społecznych i ekonomicznych)
  2. Inteligencja społeczna (rozumienie zachowań)
  3. Myślenie i adaptacja: poza schematami
  4. Współpraca międzykulturowa
  5. Rozumowanie i tworzenie koncepcji oparte na mnóstwie danych
  6. Krytyczne myślenie
  7. Myślenie międzydyscyplinarne
  8. Twórcze myślenie (kreatywność)
  9. Nadawanie ważności i użyteczności informacjom
  10. Efektywna współpraca w wirtualnym zespole

 

Raport Światowego Forum Ekonomicznego

Respondenci badania uważają, że w ciągu najbliższych 3 lat ponad połowa pracowników będzie zmuszona znacznie podnieść swoje kwalifikacje lub przekwalifikować się. Osobiście uważam, że to myślenie życzeniowe – raczej wyrażona przez pracodwców potrzeba niż plan, ale i tak warto przyjrzeć się tym kompetencjom, w które warto inwestować:

  1. Myślenie analityczne i innowacyjne
  2. Strategie uczenia i aktywne uczenie się
  3. Kreatywność, oryginalność i inicjatywa
  4. Krytyczne myślenie i analiza
  5. Rozwiązywanie złożonych problemów
  6. Przywództwo i umiejętność wpływania na innych
  7. Inteligencja emocjonalna
  8. Rozumowanie, rozwiązywanie problemów i budowanie koncepcji (idei)
  9. Analiza systemowa i wyciąganie wniosków

 

Raport McKinsey Global Institute

Raport McKinsey (2018) wytycza potrzebne umiejętności w perspektywie do 2030 roku. Instytut wskazuje na zmniejszenie znaczenia kompetencji manualnych i fizycznych. Jednocześnie podstawowe kompetencje poznawcze będą musiały zostać zastąpione swoją wersją zaawansowaną. Dużo większe znaczenie będą odgrywały umiejętności społeczne oraz technologiczne.

Kompetencje przyszłości, które należy więc rozwijać to:

  1. Kreatywność
  2. Umiejętności przetwarzania i interpretacji złożonych informacji
  3. Przedsiębiorczość i inicjatywa
  4. Przywództwo i zarządzanie innymi
  5. Podstawowe umiejętności cyfrowe
  6. Zaawansowane umiejętności informatyczne i programowanie

 

Raport infuture hatalska foresight institute

Najważniejsze wnioski, jakie wyciągam, pracując z uczestnikami szkoleń z bardzo różnych firm są spójne z wnioskami autorów raportu infuture hatalska foresight institute:

  1. wprowadzić w życie system lifelong learning (wciąż doskonalić, szlifować swoje umiejętności i uczyć się nowych rzeczy, korzystać z dostępności kursów online, otwartych kursów uniwersyteckich)
  2. umiejętności cyfrowe czy z obszaru STEM (z ang. science, technology, engineering, math) są istotne, ale powinny być rozwijane na równi z kompetencjami miękkimi: kreatywnością, krytycznym myśleniem, zdolnością empatii
  3. lepiej poznać samego siebie, określić, w czym jestem dobry, co wychodzi mi najlepiej, rozwijać swoje cechy, predyspozycje i umiejętności, co pozwoli zwiększać swoją osobistą przewagę
  4. być elastycznym, otwartym i nie bać się zmian

 

PRZEKUJ INSPIRACJĘ W DZIAŁANIE

 

Jak te przewidywania przekładają się na konkretne działania? Co możesz zrobić, by nie stać się ofiarą czwartej rewolucji przemysłowej?

 

  1. Zbadaj swoje talenty i predyspozycje (talenty Gallupa, badanie FRIS i inne dostępne na rynku) oraz pytaj szczerych współpracowników, za co Cię cenią, a co nie jest Twoją mocną stroną. Kieruj się nimi przy wyborze pracy i projektów, w które się angażujesz.

 

  1. Zaplanuj sobie czas i środki na dokształcanie się. Wynegocjuj z pracodawcą taki czas lub zainwestuj część swojego czasu wolnego od pracy. Słuchaj podcastów, korzystaj z kursów on-line. Załóż, że Twoja edukacja nigdy się nie skończy. Być może edukacja będzie dotyczyła tego, jak pracować z innymi pokoleniami i rasami. Na pewno będzie konieczne uzupełnianie wiedzy i umiejętności z zakresu szeroko rozumianej technologii.

 

  1. Rozwijaj swoją proaktywość. To między innymi śledzenie trendów, wychodzenie z inicjatywą, myślenie rozwiązaniami, a nie problemami oraz wzięcie odpowiedzialności za swoje życie.

 

  1. Załóż, że obecnie wykonywana przez Ciebie praca zmieni się wiele razy, a etat nie będzie główną formą zatrudnienia.

 

  1. Dowiedz się, jak reagujesz na zmiany oraz jak możesz zwiększyć swoją elastyczność. Zainteresuj się tym, jak przewidywać zmiany i jak zadbać o siebie w burzliwym czasie. Naucz się odreagowywać stres (to naturalna reakcja na niepewną rzeczywistość) i buduj swoją odporność psychiczną.

 

  1. Rozwijaj swoje kompetencje miękkie – kreatywność, krytyczne myślenie i inteligencję emocjonalną. Mniej oceniaj, więcej się ucz. Zajrzyj do wpisu o DNA Innowatora i już dziś zaplanuj kroki, by je rozwijać.

 

  1. Jeśli masz dzieci, przygotuj je do życia w innym świecie. Po więcej informacji zapraszam na bloga Umiejętności Przyszłości. A ponieważ dzieci uczą się zarówno przez doświadczenie, jak i naśladownictwo, wdrażaj w życie punkty od 1 do 6.

 

Trzymam kciuki za nas wszystkich, byśmy zamiast lęku czuli fascynację w związku z czwartą rewolucją przemysłową i byśmy wszyscy mieli dużo frajdy z uczenia się nowych rzeczy.

Bo jak powiedział Alvin Toffler „Analfabetami XXI wieku nie będą ludzie nie umiejący czytać, ale ci, którzy nie będą się uczyć, oduczać i uczyć na nowo”.

 

na zdjęciuGwanggyo-ro, Suwon-si, South Korea